„Edukacja medialna 4.0” – podsumowanie międzynarodowej konferencji naukowej
W dniach 18–19 listopada 2026 r. odbyła się międzynarodowa konferencja naukowa „Edukacja medialna 4.0: Kompetencje – Sprawczość – Ryzyka – Instytucje”, zorganizowana przez Ośrodek Badań nad Mediami i Forum Metodologiczne Młodych Badaczy Mediów IFP Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie.

Dwudniowe obrady online zgromadziły ponad 120 słuchaczy. W programie znalazło się 40 wystąpień w 12 blokach sesyjnych, przygotowanych przez przedstawicieli uczelni, instytucji badawczych i edukacyjnych z Polski oraz 11 innych krajów: Portugalii, Hiszpanii, Włoch, Holandii, Finlandii, Słowacji, Węgier, Bułgarii, Serbii, Bośni i Hercegowiny oraz Francji. Konferencja stworzyła przestrzeń do wymiany wyników badań i doświadczeń związanych z przemianami edukacji medialnej w warunkach rozwoju sztucznej inteligencji i technologii cyfrowych.
Głównymi tematami konferencji były kompetencje medialne, cyfrowe i AI, dezinformacja, krytyczne myślenie, sprawczość użytkowników mediów oraz bezpieczeństwo i dobrostan cyfrowy. Wiele wystąpień dotyczyło wykorzystania generatywnej sztucznej inteligencji w edukacji i badaniach naukowych, wiarygodności odpowiedzi chatbotów, automatycznej oceny prac uczniowskich oraz problemów etycznych związanych z AI. Przedstawiono również badania nad manipulacją w komunikacji politycznej, rozpowszechnianiem dezinformacji, obrazami generowanymi przez AI i ograniczeniami systemów algorytmicznych. Ważne miejsce zajęły zagadnienia edukacji międzypokoleniowej, przeciwdziałania wykluczeniu cyfrowemu oraz odpowiedzialności instytucji za rozwijanie kompetencji użytkowników technologii.
Jednym z ważnych wątków konferencji była relacja między kompetencjami cyfrowymi a rzeczywistą sprawczością i dobrostanem użytkowników. Przedstawione wyniki badań wskazywały, że świadomość zagrożeń cyfrowych nie zawsze przekłada się na umiejętność kontrolowania własnych zachowań w środowisku online. Szczególnie ważne okazały się kompetencje związane z samoregulacją, krytyczną oceną informacji, twórczym wykorzystaniem technologii i samodzielnym podejmowaniem decyzji. W tym kontekście zaprezentowano m.in. wyniki międzynarodowych badań pilotażowych Ośrodka Badań nad Mediami, przeprowadzonych wśród 267 studentów z Polski, Hiszpanii i Słowacji. Wykazały one dodatni związek między samooceną kompetencji cyfrowych a dobrostanem, szczególnie w obszarach sprawczości, osiągnięć i poczucia sensu.
Zasadniczym wnioskiem z konferencji była potrzeba rozszerzenia tradycyjnego rozumienia edukacji medialnej. Sama umiejętność obsługi technologii czy rozpoznawania fałszywych informacji okazuje się niewystarczająca. Współczesna edukacja powinna rozwijać zdolność rozumienia mechanizmów działania platform i algorytmów, krytycznej oceny treści generowanych przez AI oraz świadomego podejmowania decyzji. Zwracano również uwagę na konieczność badania rzeczywistych kompetencji użytkowników, a nie wyłącznie ich deklaracji. Istotne znaczenie ma przy tym łączenie wiedzy z praktycznym działaniem oraz uwzględnianie psychologicznych, społecznych i instytucjonalnych uwarunkowań korzystania z mediów.
Konferencja potwierdziła znaczenie interdyscyplinarnego podejścia do edukacji medialnej 4.0, łączącego perspektywę medioznawczą, pedagogiczną, psychologiczną, technologiczną, prawną i społeczną. Wskazano potrzebę rozwijania badań porównawczych, doskonalenia metod pomiaru kompetencji, włączania krytycznej edukacji AI do programów kształcenia oraz wzmacniania współpracy między uczelniami, szkołami, mediami, organizacjami społecznymi i instytucjami publicznymi. Przedstawione referaty i dyskusje stanowią również ważny punkt odniesienia dla dalszego rozwoju koncepcji Pozytywnej Edukacji Medialnej 4.0, w której szczególne znaczenie przypisuje się sprawczości, dobrostanowi, krytycznej refleksji i odpowiedzialnemu korzystaniu z technologii.
Pobierz pełne Sprawozdanie z konferencji „Edukacja 4.0: kompetencje – sprawczość – ryzyka – instytucje” (PL)