Pozytywna Edukacja Medialna 4.0

Ośrodek Badań nad Mediami prowadzi interdyscyplinarne badania nad Pozytywną Edukacją Medialną 4.0 (PEM 4.0), nowym modelem analitycznym integrującym medioznawstwo, psychologię mediów oraz psychologię pozytywną w celu analizy wpływu kompetencji medialnych i cyfrowych na dobrostan cyfrowy młodych dorosłych. Punktem wyjścia projektu jest założenie, że współczesne środowisko medialne stanowi złożony ekosystem funkcjonowania jednostki, w którym media nie pełnią już wyłącznie funkcji narzędziowej, lecz stają się przestrzenią realizacji potrzeb poznawczych, społecznych i emocjonalnych.

W odróżnieniu od dominujących podejść koncentrujących się na ryzykach i zagrożeniach, PEM 4.0 rozwija perspektywę pozytywną, przesuwając akcent z modelu deficytowego na model rozwojowy, w którym kompetencje medialne i cyfrowe stanowią zasób warunkujący dobrostan jednostki. Model ten integruje koncepcję dobrostanu PERMA Martina Seligmana, obejmującą pozytywne emocje, zaangażowanie, relacje społeczne, poczucie sensu oraz osiągnięcia w środowisku cyfrowym.

Badania realizowane w Ośrodku zakładają, że poziom kompetencji medialnych i cyfrowych wpływa nie tylko na jakość funkcjonowania jednostki w środowisku online, ale również na jej dobrostan cyfrowy oraz odporność cyfrową, rozumianą jako zdolność radzenia sobie z technostresem, przeciążeniem informacyjnym i wyzwaniami komunikacji cyfrowej. Szczególna uwaga poświęcana jest mechanizmom psychologicznym, takim jak samoregulacja, autorefleksja i intencjonalność, które pośredniczą w relacji między kompetencjami a dobrostanem.

Istotnym komponentem projektu jest również perspektywa międzykulturowa, obejmująca badania porównawcze w Polsce, Słowacji i Hiszpanii, umożliwiająca analizę wpływu kontekstu społeczno-kulturowego i edukacyjnego na relacje między kompetencjami medialnymi a dobrostanem cyfrowym. Projekt odnosi się także do europejskich ram kompetencji cyfrowych (DIGCOMP 3.0), traktując je jako punkt odniesienia dla operacjonalizacji zmiennych badawczych.

Celem badań jest empiryczne opracowanie i walidacja modelu PEM 4.0 oraz identyfikacja mechanizmów, dzięki którym kompetencje medialne i cyfrowe przekładają się na dobrostan cyfrowy młodych dorosłych. W szczególności analizowane są zależności między poszczególnymi wymiarami kompetencji (informacyjnymi, komunikacyjnymi, twórczymi, bezpieczeństwa i rozwiązywania problemów) a komponentami dobrostanu PERMA, a także rola odporności cyfrowej jako zmiennej mediującej i moderującej.

Projekt wpisuje się w rozwój współczesnych nauk o komunikacji społecznej i mediach, integrując podejście medioznawcze z psychologią pozytywną i cyberpsychologią. Wnosi nową perspektywę teoretyczną, redefiniując edukację medialną jako narzędzie wspierania jakości życia w środowisku cyfrowym, a nie wyłącznie jako system ochrony przed zagrożeniami. Jednocześnie rozwija podejście relacyjne i kompetencyjne w badaniach nad mediami, ukazując użytkownika jako aktywnego współtwórcę ekosystemu medialnego i podmiot kształtujący własny dobrostan cyfrowy.