ZESPÓŁ NAUK O INFORMACJI

Zespół Nauk o Informacji funkcjonuje w ramach Ośrodka Badań nad Mediami, wykorzystując potencjał badawczy Katedry Zarządzania Informacją Instytutu Nauk o Informacji UKEN. Jego działalność obejmuje zagadnienia sytuujące się na styku nauki o informacji, medioznawstwa, prasoznawstwa, architektury informacji, projektowania doświadczeń użytkownika oraz badań nad społecznymi i instytucjonalnymi konsekwencjami rozwoju technologii cyfrowych.

Kierownik: dr hab. Władysław Marek Kolasa, prof. UKEN

AKTUALNE KIERUNKI BADAŃ

Najważniejszym obszarem aktualnej działalności Zespołu są przemiany mediów, dziennikarstwa i infrastruktury wiedzy zachodzące pod wpływem sztucznej inteligencji. Badania dotyczą generatywnej AI jako narzędzia tworzenia, przetwarzania, selekcjonowania i rozpowszechniania informacji, a także jej wpływu na praktyki dziennikarskie, komunikację społeczną oraz funkcjonowanie instytucji odpowiedzialnych za organizowanie i udostępnianie wiedzy.

Istotny nurt stanowią badania nad dezinformacją i wiarygodnością informacji. Zespół analizuje treści generowane przez AI, skuteczność odbiorców w rozpoznawaniu fałszywych wiadomości oraz możliwości i ograniczenia automatycznych narzędzi fact-checkingowych. Badane są również sposoby wykorzystania sztucznej inteligencji w procesach redakcyjnych, społeczne konsekwencje automatyzacji komunikacji oraz etyczne uwarunkowania stosowania nowych technologii w mediach.

Zespół prowadzi także badania nad komunikacją na platformach społecznościowych, w szczególności nad mediosferą konfliktów, strategiami komunikacyjnymi, mechanizmami dystrybucji treści oraz wpływem algorytmów na ich widzialność i recepcję. Prace te wykorzystują cyfrowe metody badawcze, w tym architekturę danych, web scraping, interfejsy programistyczne oraz procedury pozyskiwania, standaryzacji i analizy dużych, wielojęzycznych zbiorów danych.

Działania te są prezentowane na stronie projektu „Media i dziennikarstwo w epoce sztucznej inteligencji”.

Drugim kluczowym obszarem jest wpływ sztucznej inteligencji na biblioteki naukowe i infrastrukturę wiedzy. Badania obejmują modele zarządzania zasobami cyfrowymi, repozytoria instytucjonalne, biblioteki cyfrowe, systemy CRIS, digitalizację, standardy metadanych oraz trwałość i dostępność zasobów. Szczególną uwagę poświęca się możliwościom wykorzystania dużych modeli językowych w wyszukiwaniu semantycznym, eksploracji pełnych tekstów, wzbogacaniu i kontroli jakości metadanych oraz obsłudze zapytań formułowanych w języku naturalnym.

Badania te uwzględniają perspektywę użytkowników, twórców opisów i danych oraz kuratorów odpowiedzialnych za jakość, dostępność i trwałe zachowanie zasobów. Ich założenia i rezultaty dokumentowane są na stronie projektu „Biblioteki naukowe i infrastruktura wiedzy w epoce sztucznej inteligencji”.

POZOSTAŁE OBSZARY DZIAŁALNOŚCI

Zespół kontynuuje badania nad informacją naukową, komunikacją naukową, bibliometrią i naukometrią, historią prasy oraz współczesnym medioznawstwem. Podejmowane są zagadnienia dotyczące prasy polskiej, mediów regionalnych i lokalnych, czasopiśmiennictwa naukowego, mediów dla dzieci i młodzieży oraz własności intelektualnej w komunikacji cyfrowej.

Działalność Zespołu obejmuje również architekturę informacji, zachowania informacyjne, projektowanie doświadczeń użytkownika, metafory w ekosystemach informacyjnych, projektowanie UX/UI, cyfrowe środowiska uczenia się, microlearning, dostępność cyfrową, e-learning oraz technologie przetwarzania dokumentów. Badania łączone są z dydaktyką akademicką, kształceniem młodych badaczy oraz współpracą z krajowymi i zagranicznymi ośrodkami naukowymi i instytucjami infrastruktury wiedzy.

SKŁAD ZESPOŁU

W skład Zespołu wchodzą: dr Adam Bańdo, mgr Piotr Bukański, mgr Milena Gajewska, mgr Weronika Gorajczyk, dr Bożena Jaskowska, dr hab. Władysław Marek Kolasa, prof. UKEN – kierownik Zespołu, dr Sabina Kwiecień, dr hab. Michał Rogoż, prof. UKEN oraz mgr inż. Emanuel Studnicki.